Արտերկրում ներդրումների ‹‹դասերը›› Արտլանչի օրինակով

Այսօր Բակուր Մելքոնյանը մեկն է հայաստանյան գործարարներից, ով հաճույքով պատմում է իր բիզնեսի ստեղծման ու կայացման ճանապարհի մասին՝ յուրօրինակ փորձառություն փոխանցելով թե՛ գործարարներին, թե՛ պարզապես երիտասարդների, ովքեր ձեռնարկատիրության ճանապարհն են ուզում ընտրել: Իսկ Բակուրի փորձառությունը ոչ միայն Հայաստանի, այլև արտերկրի պատմությունն ունի: Բակուրը հպարտությամբ է նշում, որ ամեն ինչ սկսվել է տարիներ առաջ, երբ դուրս եկավ պահածոների գործարանի աշխատաքից, ու որոշում կայացրեց սկսել սեփական բիզնեսը՝ նախ շոկոլադի արտադրություն, ապա սննդամթերքի բիզնես:

-Ձեզ ճանաչում են մեծամասամբ Արտ լանչով: Հավանաբար շատ են հարցրել, բայց դուք տեսնում եք, որ բիզեսը հաջողություններ ունի, ոգևորվում-հպարտանո՞ւմ եք, զարգանում է, թե ձեզ համար սա նորմալ աշխատանքային պրոցես է, ու բնական է, որ բիզնեսը պիտի հաջողի:

-Ինձ համար նորմալ աշխատանքային գործընթաց է, բայց ասել, թե իսկզբանե ես այդպես էի տրամադրված, սուտ կլինի: Բիզնեսը սկսելու ժամանակ այլ նպատակ էր դրված՝ պահել ընտանիքս, հացի խնդիր լուծել: Յուրաքանչյուր տարի քո նպատակները փոխվում են՝ կախված հնարավորություններիցդ:

-Մի հետաքրքիր օրինաչափություն կա՝ քաղաքում տարածքներ կան, որտեղ բացում են սննդի սպասարկման կետեր, որոնք չեն գործում, բայց Արտ լանչի դեպքում միևնույն հաջողությամբ գործում են: Բանաձևը որն է՝ ուրույն մշակույթ, սննդի որակ, թե արդեն բրենդն է գործում:

-Բոլորը միասին: Ուսումնասիրություն ենք կատարել, չկա սննդի կետ աշխարհում, որ Արտլանչի պես բազմատեսակ և մեծ մենյու ունենա: Ամեն օր փոփոխվող ճաշացանկ, մատչելի գներ և իհարկե բրենդը: Բոլորը միասին իրենց դերն են խաղում: Փոքր կետերում այլ կազմակերպությունները չեն կարողնում աշխատել, իսկ Արտլանչի ցանցային աշխատանքի արդյունքում ստացվում է:

Իհարկե գնային քաղաքականությունն ամբողջ ցանցում նույնը չէ, քանի որ վարձակալությունը և պայմանները տարբեր են, կան պետական և մասնավոր կառույցներ, որոնք առաջարկում են սուբսիդավորում, որպեսզի իրենց աշխատակիցը հնարավորություն ունենա առավել մատչելի սնվել, հետևաբար գնային քաղաքականությունը որոշվում է տվյալ կետին համապատասխան:

-Խոսենք արտերկրում բացված կետերի մասին: Հայաստանը արդեն փո՞քր է, թե հայկական բիզնես-մշակույթն ենք տանում դեպի դուրս:

-Հայկական շուկան իրականում փոքր է, բայց միայն դա չէ պատճառը: Ես ինձ ինքնաբավ եմ համարում, իսկ ընդլայնումը կապված է տարեցտարի փոփոխվող նպատակների հետ, ցանկության՝ ստեղծելու համաշխարհային բրենդ, որը հնարավորություն կտա մեծ ֆինանսական հոսք ապահովել դեպի Հայաստան:

Մենք այսօր ներդրում ենք անում նաև մի քանի ստարտափների մեջ, որոնցում տեսնում ենք համաշխարհային բրենդ դառնալու միտումը: Ասում են հայի առավելությունն իր աշխատասիրությունն է՝ համեմատելով վրացիների և ռուսների հետ, բայց ես կասեմ առավելությունը խելքն է: Այս պայմաններում չօգտագործել ՏՏ ոլորտը, այն դեպքում, երբ չունենք ելք դեպի ծով և ցանկացած արտադրանքի արտահանումը շատ թանկ է արժենում, քան մտավոր արտադրանքինը, սխալ կլինի:

-Ի՞նչ ճանապարհ է անցնում գործարարը բրենդը դրսում կայացնելով:

-Շատ լավ է, որ հիմա Հայաստանում ձևավորվում է իրական մրցակցություն, քանի որ տարիներ շարունակ Հայաստանում չի գործել այն: Ցավում եմ, որ Հայաստանում մրցակիցներ չունենք, չնայած ունենալու դեպքում էլ ես իրենց որպես գործընկեր կընկալեի:

Երբ ասում են մրցակցություն չկա, լավ է, իրականում համակարծիք չեմ: Հայկական  բրենդներն ինչու չեն կարողանում նույն ֆրանչիզայի վաճառքով զբաղվել, քանի որ իրական մրցակցությանը չեն հանդիպել: Երբ մենք առաջին անգամ Հայաստանից դուրս եկանք, բացեցինք մասնաճյուղ Մոսկվայում, շատ արագ էլ փակեցինք, քանի որ չգիտեինք Մոսկվայում գործելու կանոնները՝ շուկայի ուսումնասիրություն, գործընկերոջ ներգրավում: Մոսկվայում բարդ էր այնքանով, որ 90-ականների Հայաստանի պես մյուս մրցակիցը տեսնելով, որ բիզնեսը լավ է աշխատում սկսեց ճնշում գործադրել, ստիպված վաճառեցինք և դուրս եկանք:

Իսկ Արաբական Էմիրությունների դեպքում խնդիրն այլ էր՝ ճիշտ չէինք ուսումնասիրել շուկան, հաճախորդները շատ էին և գոհ սննդից, սակայն կային հարցեր: Չեմ փոշմանում ԱՄէ-ում մասնաճյուղ բացելու, հետո դուրս գալու համար: Այդ փորձը մեզ վստահություն տվեց հասկանալու, որ ցանկացած ազգի ներկայացուցիչ օգտվում է Արտլանչից և շնորհակալություն հայտնում: Ճիշտ տեղ ընտրելու, շուկան ուսումնասիրություն անելու բացակայությունը զգացինք:

Հայաստանում այլ է, իրական մրցակցությանը չես հանդիպում, որը վատ է, քանի որ եթե ներսում կոփվես, դրսի շուկա դուրս գալն առավել հաջողակ կլինի, ոչ թե մեծ գումարներ կկորցնես: Այժմ, իհարկե, բավական արհեստավարժ ենք դարձել, ապացույցն այն է, որ 8 տարի առաջ, երբ Մոսկվայում չկար ճգնաժամն ու պատժամիջոցներ և յուրաքանչյուրն այնտեղ կարողանում էր բիզնես հիմնել, մենք ձախողեցինք՝ վաճառելով և դուրս գալով: Իսկ հիմա երբ Մոսկվայում շատ բիզնեսմեններ չեն կարողանում աշխատել՝ դոլարի և ռուբլու անկման հետ կապված, մենք շատ հաջող կարողացել ենք 7 ամսվա մեջ ունենալ 3 կետ, ևս երկուսը՝ շուտով:

-Բազմազգ ԱՄէ-ի օրինակով՝ ինչպե՞ս է ընկալվում հայկական ուտեստն արտերկրում:

-Մտնելով այդ շուկա, որը տարբերվում է հայկականից, փոխել էինք մեր մենյուն՝ 60 տոկոսով մատուցելով հնդկական և արաբական ուտեստներ: Օրեր անց տեսնելով, որ վաճառվում է 2 հատ մութաբալ, սակայն 100 հատ հայկական, 100 ռուսական, 100 վրացական աղցան, փոխեցինք մենյուն, քանի որ մարդիկ հոգնել էին այդ ուտեսնտերից: Իսկ օրինակ Ղազախստանում հետաքրքրական  մի դեպք տեղի ունեցավ, գարնան սկիզբն էր, երբ առաջին օրը  բացեցինք սննդի կետը, մեր մենեջերները շուկայում տեսնելով բազուկի տերևներ, ոգևորված գնել էին ու ներառել այդ օրվա սննդի մեջ, հաճախորդի բացասական վերաբերմունքից, աղմուկից հասկացանք, որ այն կովի կեր է իրենց մոտ համարվում: Հասկացանք, որ Դուբայում ձեռք բերած վստահությունը այդքան էլ ճիշտ չէր այստեղ, պետք է մանրամասն ուսումնասիրել շուկան:

Մեր զրույցի մյուս մասերը ևս հետաքրքրական են: Հետևեք դրանց առաջիկայում:

Հարցազրույցը Մանանա Հովակիմյանի